Tâm lý học

[YOUTH+ TÂM SỰ] BIBLIOPHOBIA: SỰ SỢ HÃI VÔ LÝ VỚI SÁCH VÀ CÁCH ĐÁNH BẠI NÓ

Ảnh đại diện tác giả Vinh Trần Thế
Vinh Trần Thế · 8 phút đọc · 445 lượt xem
Ảnh bìa bài viết [YOUTH+ TÂM SỰ] BIBLIOPHOBIA: SỰ SỢ HÃI VÔ LÝ VỚI SÁCH VÀ CÁCH ĐÁNH BẠI NÓ

Con người đang sống trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, đòi hỏi chúng ta cũng phải không ngừng tiến bộ, và sách được nhiều người cho rằng là “vũ khí” tối tân giúp khai thác nguồn tri thức vô tận đó của nhân loại. Thế nhưng, điều này dường như lại trở thành “vô nghĩa và không khả thi” đối với một số cá nhân trải qua hội chứng tâm lý lạ "bibliophobia". Hãy xem tiếp bài viết này của Youth+ để tìm hiểu hội chứng này là gì và làm cách nào để vượt qua nó nhé!

1. Hiểu BIBLIOPHOBIA như thế nào?

Bibliophobia là tên của một nỗi ám ảnh thái quá và phi lý đối với sách. Có thể hiểu đơn giản rằng, những người mắc hội chứng này cứ trông thấy sách là sợ sệt, bao hàm cả việc đọc sách trước đám đông hoặc chỉ cầm một cuốn sách, hay chỉ cần nghĩ về sách và việc đọc sách cũng có thể làm dấy lên sự căng thẳng, lo âu ở họ. Chưa hết, nhiều chủ thể lại chỉ có biểu hiện ở một số dạng phụ của hội chứng thay vì sợ tất cả các loại sách, kể đến như Mythophobia (chứng sợ huyền thoại), Metrophobia (chứng sợ thơ),...

Theo Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ (APA) công bố, có đến 9% dân số ở đất nước này mặc hội chứng sợ sách bibliophobia và thậm chí có thể xem là một chứng rối loạn lo âu. Ngoài ra, trên thực tế, hội chứng bibliophobia có thể ảnh hưởng đáng kể đến việc học tập, rèn luyện và sự phát triển của con người. Mặc dù vậy, Sổ tay DSM-5 vẫn không công nhận bibliophobia là một loại rối loạn chẩn đoán lâm sàng.

2. Điều gì dẫn đến hội chứng này và dấu hiệu nhận biết?

[YOUTH+ TÂM SỰ] BIBLIOPHOBIA: SỰ SỢ HÃI VÔ LÝ VỚI SÁCH VÀ CÁCH ĐÁNH BẠI NÓ

2.1. Nguyên nhân gây ra Bibliophobia

Cũng giống như những hội chứng sợ hãi khác của con người, bibliophobia cũng có thể “được tạo ra” bởi yếu tố môi trường, di truyền và những nguyên nhân sâu xa từ lịch sử.

Nguyên nhân lịch sử

Vào những năm thế kỷ 18, con người đã biết đến thuật ngữ này và họ tin rằng sự ám ảnh bất thường đối với sách bắt nguồn từ nhiều yếu tố như mê tín, giáo dục, hạn chế việc đọc sách, chính trị, v.v… Ví dụ, Jackson (1932) cũng từng nói nỗi sợ hãi này là do mê tín mà ra, giống như Galileo trong thời kỳ Toà án dị giáo đã hy sinh vì kiến thức của họ. 

Sự thiếu hiểu biết và khả năng đọc kém

Điều này có thể gây ra sự tự ti và lo lắng khi đối mặt với sách. Một ví dụ điển hình là nạn mù chữ, cũng có thể là một tác nhân gây ra chứng bibliophobia. Một số người không biết cách đọc đúng sẽ thích bỏ qua nó để tránh bị xấu hổ hoặc từ chối. 

Áp lực từ môi trường xung quanh dẫn đến tổn thương tâm lý

Loại ám ảnh này là do trải nghiệm tiêu cực với sách hoặc đọc, rối loạn thần kinh trong thời thơ ấu, bị nhạo báng,…

Hơn thế, nếu chúng ta xúi giục một người đọc những cuốn sách không ở trình độ hiểu biết của họ, hoặc người đó không có sự quan tâm hay đam mê với thể loại sách ấy, nó sẽ gây ra cảm giác áp lực, bức bối cho người đọc, khiến họ dần “bài trừ” những cuốn sách này. 

Các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần

Các chuyên gia tâm lý cho rằng rất có thể cá nhân đó đã bị buộc phải đọc quá nhiều khi còn nhỏ hoặc mắc khuyết tật học tập và thấy sợ khi đọc thành tiếng. Ở một số trẻ em khác, hội chứng sợ sách cũng có thể là hệ quả của các loại rối loạn phát triển thần kinh như: chứng khó đọc, rối loạn tăng động thiếu chú ý, thiểu năng trí tuệ, v.v… Ngoài ra, đây cũng có thể là những khía cạnh di truyền; và những ám ảnh sợ hãi tâm lý đơn giản dường như thường xảy ra trong các gia đình. 

2.2. Triệu chứng của Bibliophobia

Nỗi ám ảnh này gây ra nhiều triệu chứng khác nhau làm khó chịu và khó khăn đáng kể trong môi trường nơi cá nhân phát triển. Cùng Youth+ tìm hiểu cụ thể những triệu chứng của bibliophobia nhé!


Trước hết, bạn có thể gặp phải những khó khăn cá nhân có thể kể đến như:

  • Có nhiều trở ngại trong học tập và việc đọc, nhất là khi đọc thành tiếng hay đọc trước đám đông
  • Phản ứng căng thẳng, lo lắng mãnh liệt khi bị ép buộc hoặc khuyến khích việc đọc sách
  • Ám ảnh với những câu chuyện trong sách hay chỉ đơn giản là khó khăn khi tiếp xúc với nhiều sách. 

Ngoài ra, bạn còn có thể mắc phải triệu chứng cơ thể, biểu hiện như đổ mồ hôi quá nhiều; buồn nôn, tức ngực, chóng mặt như muốn ngất đi; lo lắng, run rẩy hoặc khóc khi phải đọc. Mặc dù một số có thể nhận ra nỗi sợ của mình dành cho sách là phi lý nhưng vẫn thấy hoảng loạn dữ dội, thậm chí tội lỗi, xấu hổ và muốn chạy trốn khỏi những quyển sách.

Cuối cùng, việc tự mình đọc sách cũng dường như trở thành điều xa vời khi có thể phải thuyết phục người khác đọc giúp mình để tránh né sách và khắc phục nỗi sợ, hoặc kiểm soát việc tương tác hay tiếp xúc với sách và môi trường đọc sách (thư viện, bảo tàng, trường học,...). 

3. Cách “đánh bại” bibliophobia

[YOUTH+ TÂM SỰ] BIBLIOPHOBIA: SỰ SỢ HÃI VÔ LÝ VỚI SÁCH VÀ CÁCH ĐÁNH BẠI NÓ

Sau đây, Youth+ sẽ chỉ cho bạn 5 bí quyết để vượt qua bibliophobia dễ dàng!

1. Tìm hiểu nguyên nhân của sự sợ hãi: Để vượt qua bibliophobia, bạn cần hiểu rõ nguyên nhân của nó. Hiểu rồi thì mới đối mặt và giải quyết được chứ, đúng không nào?

Bên cạnh đó, bạn cũng đừng quên dành thời gian để tìm hiểu bản thân, xem mình có quan tâm đến chủ đề nào cụ thể hay không. Nếu có thì tìm kiếm những cuốn sách, văn bản phù hợp với sở thích của bạn, biết đâu nó sẽ giúp bạn có hứng thú hơn với việc đọc sách. 

2. Bắt đầu từ những cuốn sách dễ đọc và thú vị: Đừng cố gắng đọc những cuốn sách quá khó để bắt đầu. Luôn bắt đầu từ những cuốn sách dễ đọc, nhẹ nhàng để tăng dần sự tự tin và khả năng tập trung. Nếu bạn không thích đọc sách dày và nặng, bạn có thể tìm kiếm các tài liệu ngắn và dễ hiểu hơn để có thể thoải mái tiếp cận với việc đọc. 

Nhớ rằng, tìm kiếm niềm đam mê trong việc đọc sách cũng rất quan trọng. Ngoài việc có thể giúp bạn dần thư giãn và cởi bỏ được những lo lắng với sách, đó còn là công cụ tăng kiến thức hiệu quả.

3. Thay đổi quan niệm về sách, đặt mục tiêu và lên kế hoạch: Đầu tiên, hãy thay đổi quan niệm về việc đọc sách. Đừng nghĩ rằng đọc sách chỉ là một nhiệm vụ phải làm; coi đó là một cuộc phiêu lưu, một cơ hội để khám phá những thế giới mới, những tư duy phong phú và những câu chuyện hấp dẫn. 

Bạn cũng nên đặt mục tiêu đọc một số trang sách mỗi ngày và lên kế hoạch thời gian để đọc sách có hệ thống và hiệu quả. Lưu ý rằng, hãy thật từ tốn với bản thân, để bạn có thể có thời gian tiếp nhận việc đọc sách thay vì lại càng “xát muối vào vết thương” nha. 

>> Để đặt mục tiêu và lên kế hoạch thành công mà không bị quá tải cho bản thân, tham khảo bài viết của Youth+ TẠI ĐÂY

4. Tạo ra một không gian đọc sách thoải mái: Điều này có thể là một góc đọc sách yên tĩnh trong nhà hoặc một quán cà phê nhỏ xinh. Hãy tìm kiếm một không gian mà bạn cảm thấy thoải mái, nó sẽ giúp bạn tập trung hơn và tận hưởng việc đọc sách.

Nếu như bạn cảm thấy rằng việc một mình “đối chọi” với những quyển sách là quá khó khăn, đừng ngần ngại mà tham gia các câu lạc bộ đọc sách hoặc nhóm thảo luận sách. Những người xung quanh có thể là những “healer” tiềm năng cho bản thân bạn, giúp bạn tìm kiếm những cuốn sách mới phù hợp cho mình, đồng thời dần kích thích sự quan tâm của bạn dành cho sách và việc đọc sách. 

5. Tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia: Những phương pháp kể trên có thể “vô hiệu” đối với cá nhân mắc chứng bệnh bibliophobia nghiêm trọng. Đó là lúc mà bạn nên tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình và chuyên gia tâm lý. Họ sẽ giúp bạn tìm ra cách để vượt qua sự sợ hãi và tăng cường sự tự tin. 

Hiện nay, trong bibliophobia áp dụng nhiều phương pháp điều trị được sử dụng cho đến thời điểm bây giờ. Trong đó, thuốc là một phương pháp điều trị chính, được những bác sĩ tâm thần kê khai khi triệu chứng của người bệnh kéo dài dai dẳng và lặp đi lặp lại. Một lựa chọn điều trị khác là tâm lý trị liệu. Được sử dụng nhiều nhất trong ám ảnh là liệu pháp hành vi, triệu liệu nhận thức hành vi (CBT) và lập trình ngôn ngữ thần kinh (NLP). Ngoài ra còn có các phương pháp điều trị thay thế, như liệu pháp thôi miên và tâm lý năng lượng.

KẾT LUẬN

Đọc sách là cách tuyệt vời để tạo ra những trải nghiệm mới, mở rộng kiến thức và khám phá những ý tưởng độc đáo. Với những lời khuyên trên, hãy đánh bại BIBLIOPHOBIA và bắt đầu tận hưởng những lợi ích tuyệt vời của việc đọc sách từ ngay hôm nay!

“Nghệ thuật đọc sách là nghệ thuật tư duy với ít nhiều sự giúp đỡ của người khác…” - Phaghe

Người viết và thiết kế: Trần Thanh Huyền

Đọc nhiều nhất

  1. 🎉 CHÍNH THỨC CÔNG BỐ SỰ KIỆN “ĐÁ MẮT BẮT TAY”!

    Nguyen Vu Thu Uyen (K18 HCM) · 24 lượt xem

Cùng chủ đề Tâm lý học

Khám phá Tâm lý học →

Có thể bạn cũng thích

Xem tất cả →
Định hướng sớm, kết nối đúng việc, lớn lên cùng Youth+.Làm bài đánh giá miễn phí