Từ buôn làng đến giảng đường: Hành trình khám phá văn hóa Ê Đê của sinh viên Trường Đại học FPT

Văn hóa không chỉ được lưu giữ trong những trang tư liệu hay các công trình nghiên cứu, mà còn hiện diện trong kiến trúc, phong tục, trang phục và đời sống tinh thần của mỗi cộng đồng. Với mong muốn đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ, nhóm sinh viên Trường Đại học FPT Hà Nội đã thực hiện dự án “DỆT KLEI – CHUYỆN KỂ TỪ BUÔN LÀNG”, xây dựng không gian triển lãm kết hợp trải nghiệm, giới thiệu những nét đặc trưng trong văn hóa của người Ê Đê.Từ bản sắc văn hóa Ê Đê đến ý tưởng triển lãm của sinh viên
Việt Nam là quốc gia có 54 dân tộc cùng sinh sống, tạo nên một nền văn hóa đa dạng với nhiều phong tục, tập quán và giá trị truyền thống đặc sắc. Trong đó, văn hóa Ê Đê gây ấn tượng bởi chế độ mẫu hệ, kiến trúc nhà dài, nghệ thuật dệt thổ cẩm và không gian văn hóa cồng chiêng.
Tuy nhiên, việc tiếp cận những giá trị văn hóa này đối với một bộ phận người trẻ vẫn còn hạn chế, đôi khi chỉ dừng lại ở những thông tin khái quát hoặc hình ảnh được giới thiệu trên các phương tiện truyền thông.
Xuất phát từ thực tế đó, nhóm sinh viên thực hiện DỆT KLEI lựa chọn văn hóa Ê Đê làm chủ đề nghiên cứu và phát triển thành một dự án triển lãm trải nghiệm. Thay vì chỉ tập trung giới thiệu các đặc điểm văn hóa, nhóm hướng đến việc khai thác những câu chuyện, ý nghĩa và giá trị nằm phía sau mỗi phong tục, kiến trúc hay sản phẩm thủ công truyền thống.
Tái hiện những lát cắt văn hóa qua không gian trưng bày
Nội dung triển lãm được xây dựng dựa trên những khía cạnh tiêu biểu trong đời sống của cộng đồng người Ê Đê, bao gồm kiến trúc nhà dài, chế độ mẫu hệ, trang phục và nghệ thuật dệt thổ cẩm, âm nhạc cùng các câu chuyện dân gian.
Mỗi chủ đề mang đến một góc nhìn riêng về đời sống văn hóa. Nếu nhà dài phản ánh không gian sinh hoạt chung của nhiều thế hệ và tính gắn kết cộng đồng, thì chế độ mẫu hệ thể hiện những đặc trưng trong tổ chức gia đình và vai trò của người phụ nữ. Trong khi đó, các hoa văn trên trang phục thổ cẩm cùng hệ thống nhạc cụ truyền thống góp phần thể hiện đời sống thẩm mỹ và tinh thần của cộng đồng.
Thông qua hình ảnh, tư liệu trưng bày và các hoạt động trải nghiệm, những kiến thức văn hóa được chuyển tải theo hướng trực quan, tạo điều kiện để người tham dự chủ động quan sát và tìm hiểu. Các nội dung không được đặt tách biệt mà có sự liên kết, giúp người xem nhận diện mối quan hệ giữa kiến trúc, phong tục, nghệ thuật và sinh hoạt thường ngày.
Cách tiếp cận này cũng góp phần thay đổi trải nghiệm tìm hiểu văn hóa: từ việc tiếp nhận thông tin một chiều sang quá trình khám phá và kết nối các giá trị truyền thống trong một không gian chung.
Kết nối người trẻ với những giá trị văn hóa truyền thống
Một trong những mục tiêu được nhóm DỆT KLEI đặt ra là khơi gợi sự quan tâm của người trẻ đối với văn hóa dân tộc thông qua những hình thức tiếp cận gần gũi và dễ trải nghiệm hơn.
Theo định hướng của dự án, mỗi giá trị văn hóa đều mang trong mình những câu chuyện cần được tìm hiểu trong bối cảnh hình thành và phát triển của cộng đồng. Nhà dài không đơn thuần là một công trình kiến trúc; thổ cẩm không chỉ thể hiện kỹ thuật dệt thủ công; âm nhạc truyền thống cũng không chỉ là những thanh âm mang tính biểu diễn. Tất cả đều gắn với lịch sử, tập quán và đời sống tinh thần của người Ê Đê.
Thông qua việc xây dựng nội dung triển lãm, nhóm mong muốn người tham dự không chỉ ghi nhớ những nét đặc trưng của một nền văn hóa, mà còn hiểu hơn về ý nghĩa của chúng, từ đó hình thành thái độ trân trọng đối với sự đa dạng văn hóa.
DỆT KLEI – CHUYỆN KỂ TỪ BUÔN LÀNG là một trong những nỗ lực của sinh viên trong việc tìm kiếm phương thức sáng tạo để tiếp cận và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống. Dự án khép lại không đồng nghĩa với việc những câu chuyện dừng lại, mà mở ra cơ hội để các giá trị văn hóa tiếp tục được tìm hiểu, chia sẻ và gìn giữ trong đời sống của thế hệ trẻ.