Văn hóa

[SYE] LỊCH SỬ BÍ ẨN ĐẰNG SAU HALLOWEEN THẬM CHÍ CÒN GHÊ RỢN HƠN NHỮNG GÌ BẠN NGHĨ ĐẤY

Ảnh đại diện tác giả SUB Youth Editor
SUB Youth Editor · 10 phút đọc · 651 lượt xem
Ảnh bìa bài viết [SYE] LỊCH SỬ BÍ ẨN ĐẰNG SAU HALLOWEEN THẬM CHÍ CÒN GHÊ RỢN HƠN NHỮNG GÌ BẠN NGHĨ ĐẤY

Tác giả: Juliana Kaplan và Áine Cain

Halloween là đêm rùng rợn nhất trong năm.

Đây là khoảng thời gian đem lại nhiều lợi nhuận đối với ngành công nghiệp bán lẻ, ngay cả trong thời kỳ đại dịch. Dựa trên ước tính của Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia, việc chi tiêu dành cho lễ Halloween ở Mỹ đạt mức 8 tỷ đô la vào năm 2020, tương ứng với 58% người dân lên kế hoạch kỷ niệm ngày lễ này.

Trong đó, phần lớn mọi người tổ chức đêm hội ở trong nhà và họ mong muốn thông qua đó sẽ tìm thấy một chút động lực cho một năm đầy sóng gió. Nhờ đó, các gian hàng bày bán trang phục dành cho thú cưng cũng được dịp mua may bán đắt.

Cơn sốt Halloween cũng không chỉ xuất hiện ở Mỹ. Trên thực tế, người dân ở nhiều nơi trên thế giới kỷ niệm ngày lễ theo nhiều hình thức khác nhau.

Thế nhưng, toàn bộ những nghi thức kỳ lạ này bắt nguồn từ đâu? Hóa ra, rất nhiều phong tục đã hiện hữu từ nhiều thế kỷ trước. Ý nghĩa của ngày lễ đã và đang thay đổi theo thời gian, từ lúc mới xuất hiện là một truyền thống cổ xưa và đến hiện tại đã trở thành một lễ hội ma ám rùng rợn mà chúng ta biết đến và ưa chuộng.

Hãy đọc tiếp để tìm hiểu nguồn gốc của một số truyền thống Halloween điển hình bạn nhé.

Từ 'Halloween' lần đầu tiên được nhiều người biết đến qua một bài thơ.

Nhà thơ Scotland Robert Burns đã góp phần truyền bá từ "Halloween" qua bài thơ cùng tên của ông vào năm 1785.

Vậy đâu là nguồn gốc của cái tên này? Theo Từ điển Từ nguyên học (*) Trực tuyến, thực chất đó là hai từ ghép lại với nhau. Từ "Hallow" (thánh nhân) được dùng để nói đến các vị thánh được tưởng nhớ vào ngày Lễ Các Thánh, tức là ngày 1 tháng 11 hàng năm. Thành tố "een" của từ này mượn từ "eve" (buổi tối hôm trước).

Vì vậy, về cơ bản, Halloween (còn được gọi là Hallowmas hay All Hallows’ Day) chỉ là một cách nói cổ xưa mang nghĩa "đêm trước ngày Lễ Các Thánh".

Cách gọi này bắt nguồn từ thực tế rằng ngày 1 tháng 11 hàng năm là ngày lễ của các vị thánh - một ngày lễ Kitô giáo dành để tưởng niệm sự ra đi của các tín đồ, bao gồm tất cả các vị thánh. Theo truyền thống Kitô giáo, mọi người bắt đầu tổ chức các bữa tiệc bày đầy những món ăn ngon và đẹp mắt vào đêm trước ngày Lễ Các Thánh (đêm Giáng sinh là một ví dụ).

Những truyền thống “bệnh hoạn” của ngày lễ này có nguồn gốc từ thời cổ đại.

Các nhà sử học đã liên hệ lễ Halloween với Samhain - lễ hội diễn ra vào cuối mùa hè do người Celt tổ chức ở Ireland, Scotland và Đảo Man để tưởng nhớ và vinh danh Thánh Samhain - vị chúa tể cai quản những linh hồn người chết. Họ tin rằng Thánh Samhain cho phép các linh hồn được trở về dương thế thăm gia đình và ăn tết vào đêm 31/10 này.

Theo thần thoại Celtic, bức màn ngăn cách người âm và người ở dương thế mỏng dần trong ngày lễ Samhain để linh hồn của những người đã chết hiện về dễ dàng hơn.

Theo Mirror, mọi người sẽ tưởng niệm ngày này bằng thức ăn ngon để làm hài lòng những linh hồn và tổ tiên đã khuất.

Tuần Tam nhật Các Thánh (tiếng Anh: Allhallowtide) gồm ba ngày lần lượt là Ngày lễ Halloween, Ngày của Các Thánh và Ngày Linh hồn. Dịp lễ này ban đầu được tổ chức vào mùa xuân, trong những năm đầu của Giáo Hội.

Theo Britannica, Giáo hoàng Gregory IV đã chuyển thời gian tổ chức dịp lễ này sang thời điểm như ngày nay vào năm 837. Lý do mà ông ấy làm như vậy được cho là không rõ ràng, dù cho sự thật đằng sau có thể liên quan đến sự ảnh hưởng từ các phe phái Celtic của Giáo hội và việc tưởng niệm các linh hồn đã khuất trong mùa thu.

Bobbing Apple đã từng không đơn thuần là một trò chơi trong những bữa tiệc đặc sắc.

Nhắc đến Halloween, hầu như mọi người đều nghĩ ngay đến bí ngô, nhưng quả táo cũng đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử của ngày lễ này.

Tính ra thì, những quả táo xuất hiện nhiều lần trong thần thoại Celtic và thường được liên hệ với thế giới bên kia.

Bobbing Apple vẫn là một trò chơi phổ biến trong các bữa tiệc Halloween.

Nguyên nhân là gì ư? Theo đài phát thanh công cộng NPR, tục lệ này từng được xem như một hình thức bói toán được tổ chức vào dịp lễ Halloween. Theo đó, mọi người sẽ nhúng đầu mình vào một thùng nước và cố gắng cắn được quả táo đang trôi nổi với mong muốn tìm ra người bạn đời tương lai.

Những người phụ nữ sẽ đánh dấu một quả táo bằng cách khoét một mẩu trên quả táo và ăn mẩu táo này, rồi sau đó ném quả táo đã bị khoét vào một thùng nước. Bằng cách cắn được quả táo đó mà không sử dụng tay, họ hy vọng sẽ dự đoán được nửa kia của mình là ai. Theo đó, họ sẽ gọt vỏ quả táo thành dải dài rồi ném vỏ táo này qua vai vào thời khắc nửa đêm Halloween. Khi vỏ táo rơi xuống đất, nó sẽ có hình dạng chữ cái đầu tiên trong tên của người chồng tương lai.

Đèn lồng Jack O’Lantern tượng trưng cho một thỏa thuận định mệnh với Quỷ dữ.

Nếu bạn từng gặp Quỷ dữ trên một con đường tối tăm, đừng cố lừa nó leo lên cây.

Nếu không, tính mạng của bạn có thể sẽ mất đi giống như Stingy Jack - nhân vật trong truyền thuyết Ireland đó.

Ngày nay, những cách thiết kế bí ngô đầy sáng tạo và tinh xảo chắc chắn sẽ tạo nên những món đồ trang trí ấn tượng. Thế nhưng từ thuở xa xưa, dân gian Ireland đã đặt tên cho những cây củ cải chứa lửa bên trong mà họ khắc nên là "đèn lồng Jack O’Lantern" - cái tên được đặt một phần nhờ vào một truyền thuyết đáng quan ngại.

Vào một đêm nọ, Jack - một gã nghiện rượu đầy toan tính ở địa phương đã đặt bẫy Hoàng tử bóng đêm - quỷ Satan tại một cái cây bằng cách khắc một hình thánh giá lên vỏ cây. Sau đó, Jack đã ra điều kiện để Satan thề rằng sẽ không bao giờ bắt linh hồn của mình đi nếu không anh ta sẽ không thả Satan xuống.

Jack tiếp tục sống như một kẻ ngớ ngẩn suốt cả cuộc đời mình. Khi chết, anh ta không được phép lên thiên đàng. Vì vậy, anh ta đã cố gắng trở lại để năn nỉ người bạn cũ - Satan cứu vớt linh hồn vất vưởng của mình. Thế nhưng, Satan vẫn giữ nguyên thỏa thuận ban đầu, đó là ném một cục than từ địa ngục vào Jack - một người đã chết để hoàn thành lời hứa trước kia với anh ta.

Không còn nơi nào để đi, Jack đã đặt viên than rực lửa vào trong ruột của một củ cải Turnip để tạo nên một chiếc đèn lồng. Người đàn ông đã chết sau đó tiếp tục hành trình, chấp nhận đi lang thang cho đến khi anh ta có thể tìm thấy một nơi an nghỉ vĩnh hằng.

Mặc dù tục lệ “Trick-or-treat” (Lừa hay Lộc) đã có từ thời xa xưa, nhưng thủ tục xin kẹo mãi đến sau này mới xuất hiện.

“Trick-or-treat” thời hiện đại là sự kết hợp của nhiều truyền thống khác nhau.

Theo tạp chí Smithsonian, người Celt cổ đại hóa trang thành những linh hồn ma quỷ để người khác nhầm lẫn họ với ma quỷ.

Theo “The Compleat Teacher’s Almanack”, ở nước Anh thời trung cổ, những "linh hồn" sẽ đi khắp nơi để cầu xin những người giàu có cho mình "những chiếc bánh linh hồn" vào đêm Halloween. Thế nhưng, thay vì đe dọa sẽ chơi xấu những người được cầu xin, họ sẽ cầu nguyện cho linh hồn của những người này để đổi lấy chiếc bánh.

Trên khắp châu Âu thời Trung cổ, việc lẩm nhẩm, mặc trang phục hóa trang và đi đến các khu dân cư rồi khiêu vũ, chơi nhạc và làm trò rất phổ biến vào những ngày lễ lớn.

Trang TIME đưa tin rằng những người nhập cư ở Ireland và Scotland đã mang "linh hồn" đến Hoa Kỳ vào những năm 1800. Thế nhưng, “Trick-or-treat” thời hiện đại đã không còn phổ biến ở Mỹ cho đến những năm 1920.

Dù vậy, tập tục này đã gây tranh cãi khá nhiều vào những năm 1950. Theo tờ Journal of Play "Gangster, Pranksters và the Invention of Trick-or-Treatment" (tạm dịch: Dân giang hồ, Người hay chơi khăm và Phát hiện về trò chơi “Trick-or-Treat”) của Mỹ, nhiều người trưởng thành đã đưa ra "sự phản đối khắt khe" đối với tập tục này trong suốt nhiều thập kỷ, vì họ cho rằng đó là một hình thức tống tiền.

Truyền thuyết dân gian "Bloody Mary" (Mary đẫm máu) và nhiều tập tục khác nữa có nguồn gốc không rõ ràng.

Alan Dundes - Nhà nghiên cứu truyền thống dân gian thời hiện đại kiêm giáo sư tại Đại học UC Berkeley đã viết một bài báo có tiêu đề "Bloody Mary in the Mirror: A Ritual Reflection of Prepubescent Anxiety” (tạm dịch: “Mary đẫm máu trong gương: Sự phản ánh của nghi thức về chứng lo âu ở độ tuổi vị thành niên"). Nội dung bài báo nói về nguồn gốc và các tục lệ khác nhau của nghi thức "Bloody Mary" (còn được gọi là "Mary Worth" hay "Mary Whales”).

Nhiều phiên bản của nghi thức này cho rằng những phần nhỏ trong tình cảm và phẩm chất của một cô gái sẽ được tiết lộ qua hình ảnh phản chiếu từ tấm gương (thường là gương ở trong phòng tắm). Người xưa cho rằng bóng tối, máu, câu thần chú và sự xuất hiện của "Mary" là một điềm xui.

Mèo đen đã gắn liền với năng lượng siêu nhiên hàng trăm năm nay.

Trang phục mèo đen đặc biệt phổ biến trong dịp Halloween.

Chloe Rhodes đã viết trong cuốn “Black Cats and Evil Eyes: A Book on Old-fashioned Superstition” (tạm dịch: “Những con mèo đen và đôi mắt ma quỷ: Một cuốn sách về sự mê tín thời xưa”) rằng: “Vào thời Trung cổ, người ta thường cho rằng mèo đen có mối liên hệ khăng khít với phù thủy. Nhận định này có thể bắt nguồn từ sự hồ nghi mà được cho là nổi lên ở Mỹ - nơi những người định cư Thanh giáo sơ khai bác bỏ tất cả mọi thứ liên quan đến Quỷ dữ và phù thủy”.

Theo kênh truyền hình History, người ta cũng tin rằng vào thời Trung cổ, các phù thủy đã biến thành mèo đen để không ai có thể thấy được mình.

(+) Chú thích:

(*) Từ nguyên học (tiếng Anh: etymology, tiếng Pháp: étymologie) là ngành nghiên cứu về lịch sử của các từ, nguồn gốc của chúng, và việc hình thái và ngữ nghĩa của chúng thay đổi ra sao theo thời gian. Nói rộng ra, “từ nguyên của một từ” là nguồn gốc của từ đó. Lĩnh vực nghiên cứu từ nguyên học được khai sinh từ truyền thống bác ngữ học (philology).

Đối với những ngôn ngữ có một lịch sử chữ viết lâu đời, các nhà từ nguyên học sử dụng các văn bản trong những ngôn ngữ này để tìm hiểu xem các từ đã được sử dụng như thế nào trong thời kỳ đầu và khi nào thì các từ này xuất hiện trong những ngôn ngữ đang được xem xét. Các nhà từ nguyên học còn sử dụng những phương pháp của ngôn ngữ học so sánh để tái tạo thông tin về những ngôn ngữ đã quá xa xưa đến nỗi ngày nay không còn bất cứ thông tin nào trực tiếp về chúng nữa.

(Trích nguồn: Internet)

------------------------------------------------------------

Source text

Source: Insider

Translator: Hà Thị Như Quỳnh

Editor: Nguyễn Thu Giang

----------------------------------------------

𝐒𝐘𝐄 - 𝐒𝐔𝐁 𝐘𝐨𝐮𝐭𝐡 𝐄𝐝𝐢𝐭𝐨𝐫

𝐃𝐮̛̣ 𝐚́𝐧 𝐧𝐠𝐨̂𝐧 𝐧𝐠𝐮̛̃ 𝐯𝐚̀ 𝐝𝐢̣𝐜𝐡 𝐭𝐡𝐮𝐚̣̂𝐭 𝐭𝐡𝐮𝐨̣̂𝐜 𝐘𝐨𝐮𝐭𝐡+ 𝐂𝐨𝐦𝐦𝐮𝐧𝐢𝐭𝐲

Fanpage: SUB Youth Editor

Email: [email protected]

Website: youth.com.vn

Đọc nhiều nhất

  1. 🎉 CHÍNH THỨC CÔNG BỐ SỰ KIỆN “ĐÁ MẮT BẮT TAY”!

    Nguyen Vu Thu Uyen (K18 HCM) · 24 lượt xem

Cùng chủ đề Văn hóa

Khám phá Văn hóa →

Có thể bạn cũng thích

Xem tất cả →
Định hướng sớm, kết nối đúng việc, lớn lên cùng Youth+.Làm bài đánh giá miễn phí