Truyền cảm hứng

[SYE] MỐI QUAN HỆ GIỮA NGÔN NGỮ VÀ ÂM NHẠC

Ảnh đại diện tác giả SUB Youth Editor
SUB Youth Editor · 9 phút đọc · 1.612 lượt xem
Ảnh bìa bài viết [SYE] MỐI QUAN HỆ GIỮA NGÔN NGỮ VÀ ÂM NHẠC

*Quan điểm của một chuyên gia Trung Quốc trong lĩnh vực ngôn ngữ:

Mối quan hệ giữa ngôn ngữ và âm nhạc liên quan đến nhiều khía cạnh như ngữ âm, âm nhạc, âm hưởng, tâm lý và thẩm mỹ, ngôn ngữ và âm nhạc rất giống nhau, cả hai đều sử dụng âm thanh như một công cụ để biểu đạt. Ngôn ngữ thể hiện suy nghĩ của con người thông qua âm thanh, còn âm nhạc truyền tải nội dung thông qua âm thanh. Ba yếu tố chính tạo nên ngôn ngữ và âm nhạc là âm sắc, cao độ và tiết tấu. Âm nhạc là sự phản ánh của âm sắc đối với ngôn ngữ, mọi người thể hiện suy nghĩ của mình bằng cách tạo ra từ vựng thông qua việc thay đổi âm sắc của thanh mẫu và vận mẫu. Cao độ phản ánh ngữ điệu và thanh điệu của ngôn ngữ. Nếu không có các tiết tấu kết hợp phát âm lại với nhau thì sẽ không tạo nên ngôn ngữ, và mỗi người khi phát âm đều có một tiết tấu nhất định, tốc độ nói cũng đóng một vai trò rất lớn trong việc biểu đạt suy nghĩ.

Ngôn ngữ trong âm nhạc

Tiếng Hán là một ngôn ngữ giàu tính nhạc, và được thể hiện qua 2 đặc điểm. Đầu tiên, tiếng Hán là ngôn ngữ đơn âm tiết, một âm chính là một chữ và được cấu tạo bởi thanh mẫu và vận mẫu. Ví dụ, trong âm “ba” thì “b” là thanh mẫu và “a” là vận mẫu. Tất cả các ngôn ngữ đều được cấu tạo bởi vận mẫu và thanh mẫu, nhưng cách cấu tạo thì khác nhau, một số ngôn ngữ là đơn âm tiết và một số khác thì phức tạp hơn một chút. Thứ hai, tiếng Hán có thanh điệu, bởi vì có thanh điệu nên khi người Trung Quốc nói chuyện thì thường có nhạc điệu, lên xuống giọng phong phú hơn các ngôn ngữ khác. Nhiều người học tiếng Trung cảm thấy rằng đặc điểm lớn nhất của tiếng Hán là âm điệu, và phần khó học nhất đối với họ cũng là âm điệu. Bởi vì học ngôn ngữ là học một loại kỹ năng, phải luyện tập kĩ thuật giống như cầm đũa và chơi piano vậy, và phải mất nhiều năm luyện tập lặp đi lặp lại mới có thể hiểu rõ.

Là một ngôn ngữ giàu tính nhạc, các âm tiết đơn và thanh điệu đã trở thành yếu tố chính của thơ ca Trung Quốc. Vì tiếng Hán là là ngôn ngữ đơn âm tiết, nên phần lớn lời bài hát của Trung Quốc là gieo vần đối ngẫu "năm - năm - bảy - năm - năm" hoặc gieo vần tạp âm, ngôn ngữ ở các vị trí giống nhau thì sẽ có âm tiết giống nhau, đem đến cho bạn cảm giác tuần hoàn, đó chính là gieo vần. Các bài hát và bài thơ tiếng Hán nói chung đều có gieo vần như vậy.

Ca nhạc là sự mở rộng của ngôn ngữ, mối quan hệ chính giữa ngôn ngữ và âm nhạc được thể hiện trong tất cả các tác phẩm âm nhạc, bạn chỉ cần cất giọng hát là sẽ phải tiếp xúc với ngôn ngữ, hát hay hay hát dở được thể hiện qua việc bạn tạo nên là vẻ đẹp của ngôn ngữ ấy như thế nào. Mỗi chúng ta khi hát đều mang theo cảm xúc của tiếng mẹ đẻ nên không thể hát ra cái “chất” của ngôn ngữ khác được. Khi người nước ngoài học hát, họ sẽ dựa theo phiên âm La-tinh và nhạc điệu để hát, nhưng người bản địa thì cảm nhận theo thanh điệu, nếu bạn chỉ dựa theo phiên âm và nhạc điệu để hát thì sẽ không hát được giống như cách mà bạn hát với tiếng mẹ đẻ. Nghe cũng vậy, nếu bạn có nền tảng là tiếng mẹ đẻ, bạn sẽ cảm nhận được điều đó, ví dụ như “thược dược khai, mẫu đơn phương, hồng hoa nhất phiến, diễm dương thiên xuân quang hảo, bách thanh huyền" (Sháo yào kāi, mǔdān fàng, huā hóng yī piàn, yàn yáng tiān chūn guāng hǎo, bǎi niǎo shēng xuān) trong vở kinh kịch “Tứ Lang tìm mẹ” (四郎探母), khi hát thì diễn viên thường không hoàn toàn dựa hết vào nhạc điệu mà có sự bổ nghĩa của ngôn ngữ. Cảm giác mà sự bổ nghĩa này mang lại xuất phát từ tình cảm của chúng ta đối với tiếng mẹ đẻ và cảm xúc của chúng ta về thanh điệu. Vì vậy, dù bạn nghe hay là hát, điểm xuất phát cơ bản vẫn phải là ngôn ngữ.

Nhạc lý cổ điển của Trung Quốc là nhạc lý của hí kịch ở các triều đại Nguyên, Minh và Thanh. Nhạc lý hí kịch này khác với nhạc lý của nước ngoài. Nhạc lý nước ngoài là sự mở rộng quãng giọng. Mấu chốt của nhạc lý truyền thống Trung Quốc là “Thổ tự quy vận” (nhả chữ và gieo vần), phải phát âm rõ ràng từng chữ. Nhả chữ chính là phát âm, cái cốt là phải phát âm rõ thanh mẫu, âm đó là “jing” hay “qing”, “jin” hay “qin”, “k” hay “g” thì đều phải phát âm rõ. Gieo vần nghĩa là vận mẫu phải phát âm đúng, “an” khác với “ang”, “en”, “eng”, “yin”, “ying”, “jin” và “jing” đều cần phải phân rõ ràng. Ngoài ra còn có thanh điệu, cái mà được gọi là “chữ” chính là những chữ được phát âm tròn môi không bị đảo ngược, điều này khá phức tạp vì Trung Quốc có nhiều phương ngôn lớn, thanh mẫu và vận mẫu của mỗi phương ngôn lại có sự thay đổi khác nhau, nhưng sự thay đổi này có thể chấp nhận được, người phương Nam cho rằng tiếng Quan Thoại có “quan hệ tương đương”, có một số chữ phát âm không rõ, người Đông Bắc khi nói tiếng phổ thông sẽ có một vài từ phát âm mang đặc trưng Đông Bắc, nhưng vì có “quan hệ tương đương” nên về cơ bản vẫn có thể hiểu được. Điều này cũng được thể hiện trong các tác phẩm âm nhạc, một tác phẩm có thể có nhiều phương ngôn, người Trung Quốc đều có thể hiểu được, nhưng dù hát bằng phương ngôn nào thì nhất định phải phù hợp với thói quen nghe và nói. Dù là thể loại nhạc nào, chỉ cần phù hợp với những nguyên tắc trên là có thể trở thành một bài hát hay, dù là hát như thế nào đi chăng nữa thì cũng phải giống nhau, đó là hát được ra vẻ đẹp của ngôn ngữ đó. Ngoài ngôn ngữ, âm nhạc còn có các yêu cầu khác. Sáng tác nhạc cũng giống như viết văn, nếu bạn viết được những từ và câu hay bằng ngôn ngữ mà bạn quen thuộc thì bài viết đó sẽ rất hay, có sức lay động. Điều này cũng giống với âm nhạc, nếu như đã nghe rất nhiều mà chỗ này không hiểu, chỗ kia cũng không hiểu, một bài hát mà kết hợp nhiều ngôn ngữ khiến người nghe cảm thấy xa lạ, thì không thể thu hút họ, đây là yêu cầu tối thiểu nhất. Âm nhạc còn có nhiều yếu tố khác, ví dụ như sử dụng giai điệu và làn điệu, hay cách thể hiện bài hát, bạn lựa chọn phong cách hát nào, phong cách đó có được người khác chấp nhận hay không, ngoài ra còn có việc lựa chọn dòng âm nhạc và việc sử dụng âm rung, các khía cạnh này phải được kết hợp lại mới biết bài hát này hay hay dở.

Âm nhạc của Trung Quốc lấy chữ làm nội dung cốt lõi. Kinh kịch truyền thống rất được chào đón ở quốc gia này, kinh kịch nghe hay và mang lại cảm giác dễ chịu, kinh kịch chính là kể lại cho bạn câu chuyện một cách chầm chậm. 

Khi các bài hát của Hong Kong và Đài Loan trở nên thịnh hành trong vài năm trở lại đây, bộ phim "Huyết sắc lãng mạn" (血色浪漫) đã tạo ra trào lưu âm nhạc mới, trào lưu đó là dân ca Tây Bắc, dân ca Thiểm Bắc, các bài hát này trở thành trào lưu là bởi vì xét từ góc độ biểu đạt của ngữ điệu và âm nhạc, nó phù hợp với “cảm giác dân tộc Trung Quốc”. Bài hát "Tẩu Tây Khẩu" (走西口) dùng âm nhạc để nói lên tình cảm của tác giả, và điều đó khiến người khác cảm động, giống như Chu Quân thời nhà Minh đã viết "Nhất thanh xướng đáo dung thần xứ, mao cốt tủng nhiên lục nguyệt hàn" (Vừa cất giọng đã truyền tới trước mặt thần, hát hay đến nỗi khiến người rợn tóc gáy như cơn lạnh đêm tháng 6), " Lục nguyệt hàn” không phải chỉ cái lạnh, mà là khiến chúng ta dường như phải nín thở để tập trung vào bản nhạc. Dân ca Thiểm Bắc hay là bởi vì ngôn ngữ được truyền tải tốt và cái gọi là “giọng nói” không bị lạm dụng quá nhiều, vì vậy tạo nên sức lay động.

Dù là phong cách hát nào, chỉ cần ngôn ngữ được phát ra rõ ràng, dễ nghe, tốt đẹp và phù hợp với yêu cầu của tiếng mẹ đẻ thì đều có thể có sức lay động. Ngày nay, có rất nhiều bạn trẻ theo đuổi dòng nhạc dân tộc và hát cũng rất hay, ví dụ như những bài hát của Đao Lang có chất nhạc thê lương, chất nhạc ấy của anh không chỉ đến từ âm nhạc và giọng hát mà còn có những nét riêng trong cách xử lý ngôn ngữ, ví dụ như  bài “Tân Cương - Vùng đất tươi đẹp của chúng tôi" (我们新疆好地方). Đao Lang xử lý ngôn ngữ tương đối tốt, bài hát này là một ca khúc đã được Hán hóa, ca từ giống như một bài thơ, do người Hán sáng tác dựa trên giai điệu của vùng Tân Cương, bài hát mang tư duy âm nhạc và tư duy ngôn ngữ của người Hán. Nếu bạn hát ở Duy Ngô Nhĩ thì sẽ không còn hay nữa, điều này cũng chứng minh một phương diện trong mối quan hệ giữa ngôn ngữ và âm nhạc. Hiện nay có rất nhiều bài hát hay, đặc biệt là nhạc phối và bài hát chủ đề của các bộ phim truyền hình.

 Ngôn ngữ là linh hồn và đóng vai trò quan trọng đối với các bài hát. Việc vận dụng các phương thức thức khác nhau trong âm nhạc như giai điệu, dòng nhạc, đệm nhạc… sẽ là rất tốt nếu như các phương thức đó  giúp thể hiện ngôn ngữ và cảm xúc; ngược lại, sẽ là không tốt nếu bạn cảm thấy buồn chán khi mới nghe được vài câu hoặc không biết là người ấy đang hát cái gì. Mối quan hệ truyền thống giữa ngôn ngữ và âm nhạc lấy ngôn ngữ và cách nhả chữ làm chính. Trong âm nhạc, chúng ta phải nói thật hay ngôn ngữ ấy và đó cũng chính là yêu cầu tối thiểu. Nếu các kỹ thuật âm nhạc khác ảnh hưởng đến ngôn ngữ, thì bài hát đó cũng sẽ bị ảnh hưởng.

------------------------------------------------------------

Source: 语言与音乐的关系

Translator: Phạm Ngọc Hồng

Editor: Phạm Ngọc Hồng

------------------------------------------------------------

𝐒𝐘𝐄 - 𝐒𝐔𝐁 𝐘𝐨𝐮𝐭𝐡 𝐄𝐝𝐢𝐭𝐨𝐫

𝐃𝐮̛̣ 𝐚́𝐧 𝐍𝐠𝐨̂𝐧 𝐧𝐠𝐮̛̃ 𝐯𝐚̀ 𝐃𝐢̣𝐜𝐡 𝐭𝐡𝐮𝐚̣̂𝐭 đ𝐞̂́𝐧 𝐭𝐮̛̀ 𝐂𝐨̣̂𝐧𝐠 đ𝐨̂̀𝐧𝐠 𝐘𝐨𝐮𝐭𝐡+

Fanpage: SUB Youth Editor

Email: [email protected]

Website: youth.com.vn

Đọc nhiều nhất

  1. 🎉 CHÍNH THỨC CÔNG BỐ SỰ KIỆN “ĐÁ MẮT BẮT TAY”!

    Nguyen Vu Thu Uyen (K18 HCM) · 25 lượt xem

Cùng chủ đề Truyền cảm hứng

Khám phá Truyền cảm hứng →

Có thể bạn cũng thích

Xem tất cả →
Định hướng sớm, kết nối đúng việc, lớn lên cùng Youth+.Làm bài đánh giá miễn phí